Logo Federacji Organizacji Kresowych
Logo Federacji Organizacji Kresowych
                                                                                     
Federacja Organizacji Kresowych
                                                                                     
Strona Główna              o nas              Oświadczenia               Federacja               Archiwum              Kontakt              Strony o kresach
Sprawy Ogólne                 Białoruś                 Litwa                 Ukraina
© Federacja Organizacji Kresowych
siedziba:
Krakowskie Przedmieście 64
00-322 Warszawa


Pomnik polskim żołnierzom w Oranach nie będzie odbudowany

Zburzony przed dwoma laty za zgodą władz samorządu rejonu orańskiego (wareńskiego) pomnik żołnierzom polskim, którzy polegli tam w latach 1919-1920, nie będzie odbudowany.


Odbudowie pomnika obrońcom Oran przed bolszewikami sprzeciwia się mer Oran Vidas Mikalauskas. Sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Andrzej Przewoźnik w rozmowie z „Kurierem” zapowiedział, że strona polska nie pogodzi się z takim stanem rzeczy i będzie interweniować przed najwyższymi władzami Litwy.

W tym tygodniu minęła druga rocznica od zburzenia na prośbę proboszcza miejscowego kościoła pw. św. Michała Archanioła Valentinasa Virvičiusa pomnika polskim żołnierzom w Oranach. Wbrew wstępnym obietnicom centralnych władz Litwy władze samorządu rejonu orańskiego są przeciwne odbudowie pomnika. „Nie zgadzamy się z propozycjami strony polskiej na odbudowę pomnika w takim kształcie, w jakim był przed zburzeniem” — powiedział wczoraj „Kurierowi” mer rejonu orańskiego Vidas Mikalauskas. Zresztą nie ma w tym nic dziwnego — w 2005 roku rejonowe władze dały zgodę na zburzenie pomnika.

Pomnik, 4-metrowa kolumna z napisem „Wyzwolicielom Oran”, był początkowo nagrobnym pomnikiem pochowanym na kościelnym dziedzińcu polskim żołnierzom. Jednak w 1995 roku pod pretekstem rozszerzenia kościoła na prośbę litewskich władz polska ambasada w Wilnie zgodziła się przenieść szczątki żołnierzy na stary orański cmentarz. Warunkiem polskiej zgody było — przeniesienie na cmentarz również kolumny. Kolumna i żołnierskie groby stanowiły organiczną całość, więc zgodnie z umową kolumna miała stanąć na początku cmentarnej alejki, w której spoczywają żołnierze. Strona litewska wówczas tłumaczyła się, że nie ma technicznych możliwości na przeniesienie pomnika, ale obiecała, że dokona tego, gdy tylko taka możliwość się pojawi. Wbrew tym obietnicom Litwini nie skorzystali z propozycji Polski pomocy w przeniesieniu i odrestaurowaniu kolumny. Dwa lata temu kropkę w tej sprawie postawił miejscowy proboszcz.
Początkowo po ostrej reakcji władz polskich na ten akt wandalizmu strona litewska zobowiązała się pomnik odbudować. Jednak po upływie dwóch lat Litwini otwarcie mówią, że w Oranach nie ma miejsca dla pomnika polskim żołnierzom.

Mer rejonu początkowo podczas rozmowy z „Kurierem” zasłaniał się tym, że „nie mamy fachowców od wykonania kopii pomnika”. Jednak później musiał przyznać, że „przeciwko wzniesieniu kolumny na cmentarzu występują bliscy pochowanych tam ludzi. Nie możemy postępować przeciwko opinii społecznej”.

Zdaniem Mikalauskasa opinia społeczna mogłaby jedynie zaakceptować wzniesienie na cmentarzu innego pomnika — na przykład „w postaci anioła lub krzyża z napisami w językach litewskim i polskim”.

— To, co proponuje strona litewska, zmienia charakter tego miejsca (cmentarza — red.). Nie może więc o tym być nawet dyskusji. Istnieje zasada dotycząca grobów wojskowych. Nawet jeżeli ulegają zniszczeniu, powinny być odbudowywane w pierwotnym kształcie. Przewiduje to Konwencja Genewska, więc to, co się dzieje, jest łamaniem prawa międzynarodowego. Zresztą musimy również pamiętać, że jeszcze wcześniej, przed przeniesieniem grobów żołnierzy na cmentarz, strona litewska zobowiązała się przenieść tam również pomnik — powiedział wczoraj „Kurierowi” sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Andrzej Przewoźnik. Zapowiedział, że„zamierzamy interweniować w tej kwestii u najwyższych władz Litwy”.

Robert Mickiewicz
"Kurier Wileński" ; 16.08.2007