Logo Federacji Organizacji Kresowych
Logo Federacji Organizacji Kresowych
                                                                                     
Federacja Organizacji Kresowych
                                                                                     
Strona Główna              o nas              Oświadczenia               Federacja               Archiwum              Kontakt              Strony o kresach
Sprawy Ogólne                 Białoruś                 Litwa                 Ukraina
© Federacja Organizacji Kresowych
siedziba:
Krakowskie Przedmieście 64
00-322 Warszawa


Nieznane dokumenty z archiwów służb specjalnych Część pierwsza, tom 4

   W ubiegłym roku ukazał się tom 4. wielkiej serii pod powyższym tytułem. Instytut Pamięci Narodowej wspólnie z Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Rzeczpospolitej, z Państwowym Archiwum Służby Bezpieczeństwa Ukrainy i z Instytutem Badań Politycznych i Narodowościowych Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, od lat prowadzą prace mające na celu udostępnienie zamkniętych dotąd w archiwach dokumentów związanych z historią stosunków polsko-ukraińskich.
   Wydano dotąd cztery obszerne tomy tych dokumentów, a ostatni tom (w dwóch częściach) dotyczy właśnie okresu nas interesującego i nosi tytuł „Polacy i Ukraińcy pomiędzy dwoma systemami totalitarnymi 1942-1945”.
   Teraz przedstawiamy część pierwszą tego tomu zawierającą 103 dokumenty lub ich skróty, dotyczące przede wszystkim „wydarzeń wołyńskich”.
   Gruba książka (875 stron) zawiera bardzo ciekawy wstęp opisujący aktualny stan wiedzy o „wydarzeniach wołyńskich” po obu stronach granicy”. Zaraz na początku podkreślono, że terminologia używana dla bliższego określenia tych „wydarzeń” znacznie się różni. Jest to charakterystyczne: ukraińscy uczestnicy licznych debat na temat tych krwawych wydarzeń, bronią się jak mogą przed nazywaniem ich rzezią, ludobójstwem, czy nawet eksterminacją, a polscy woleliby zaprzestania kamuflażu przy pomocy zwrotu np. „konflikt polsko-ukraiński” czy „obustronna rzeź”.
   W tym wstępie uderzające jest tylko wyraźne pomniejszanie znaczenia wieloletnich prac historyków polskich i ukraińskich, znanych pod nazwą „Polska-Ukraina: trudne pytania”, mimo że trwały one szereg lat z udziałem nawet do dwudziestu naukowców z każdej strony i mimo że wyniki ich zostały wydane w dziewięciu grubych tomach. Trzeba też dodać, że jeden z autorów tego wstępu brał aktywny udział w tych seminariach. To jednak nie przeszkodziło skwitować cykl zdawkowym zdaniem, na dodatek nie traktując go jako pozycję historiografii ukraińskiej.
   Książka zawiera 103 dokumenty, w tym 75% rosyjsko- i ukraińskojęzycznych, a wśród nich przeszło połowa to zeznania przed sądem sowieckim ujętych nacjonalistów, o ich udziale w rzezi Polaków. Ich zeznania pokrywają się z relacjami polskich świadków, licznie zebranych przez polskich badaczy.

   Można tylko wyrazić uznanie dla tych czterech Instytucji, że podjęły się tego ważnego i trudnego zadania przełamywania barier utrudniających wzajemne poznanie naszej przeszłości.